Bourgogne is de streek waar wijn het meest over de plek gaat. Op een lange, smalle strook tussen Chablis in het noorden en Mâcon in het zuiden maken wijnboeren al eeuwen wijn van vrijwel steeds dezelfde twee druiven: pinot noir voor rood en chardonnay voor wit. Het verschil zit dus niet in de druif, maar in de wijngaard. Een helling verderop kan een heel andere wijn opleveren, en dat maakt Bourgogne zo boeiend.
Op deze pagina lees je hoe de piramide van appellations werkt, welke deelgebieden en dorpen je moet kennen, hoe Bourgogne smaakt en wat je ervoor betaalt. Onderaan vind je de wijnen uit Bourgogne in onze shop en alle artikelen op Vinolog over deze streek.
Bourgogne in het kort
- Land en regio: Frankrijk, in het oosten van het land, van Chablis en Auxerre tot net onder Mâcon
- Druiven: chardonnay (ruim de helft van de wijngaarden) en pinot noir (ongeveer een derde), daarnaast aligoté en een beetje gamay en sauvignon blanc
- Status: 84 appellations (AOC) in vier niveaus: régionale, village, premier cru en grand cru
- Deelgebieden: Chablis en Grand Auxerrois, Côte de Nuits, Côte de Beaune, Côte Chalonnaise en Mâconnais
- Wijnsoorten: vooral wit (ongeveer 60 procent van de productie), daarnaast rood en Crémant de Bourgogne
- Schenktemperatuur: rood 16-17 °C, wit 10-14 °C, crémant 6-8 °C
Waar ligt Bourgogne?
Bourgogne ligt in het oosten van Frankrijk, ongeveer halverwege Parijs en Lyon. Helemaal in het noorden, bij Auxerre, ligt Chablis. Een flink stuk zuidelijker begint bij Dijon de Côte d’Or, de beroemde ‘gouden helling’, die doorloopt tot voorbij Beaune. Daaronder volgen de Côte Chalonnaise en de Mâconnais.
Pinot noir en chardonnay
In Bourgogne draait bijna alles om twee druiven. Chardonnay is de belangrijkste: ruim de helft van de wijngaarden staat ermee beplant. Je proeft hem in de strakke, mineralige wijnen van Chablis, in de rijke, romige witte wijnen van Meursault en in de soepele, fruitige Mâcon. Pinot noir is de rode druif van de Côte d’Or. Het is een lastige druif, maar op de juiste plek geeft hij wijnen met veel geur en finesse, zonder zwaarte.
Daarnaast vind je aligoté, een frisse witte druif voor Bourgogne Aligoté. In Saint-Bris bij Auxerre wordt zelfs sauvignon blanc gemaakt. Gamay, de druif van Beaujolais, speelt in Bourgogne zelf een kleine rol, onder meer in de appellation Coteaux Bourguignons.
De piramide: van Bourgogne tot grand cru
Bourgogne telt 84 appellations, verdeeld over vier niveaus. Hoe hoger in de piramide, hoe kleiner en specifieker het stuk grond waar de wijn vandaan komt. Dat zie je ook op het etiket (meer daarover in hoe lees je een wijnetiket).
- Régionale: de basis, met namen als Bourgogne, Bourgogne Aligoté, Coteaux Bourguignons en Crémant de Bourgogne. Dit niveau is goed voor ruim de helft van de productie. Sommige wijnen mogen er een deelgebied bij zetten, zoals Bourgogne Côte d’Or of Bourgogne Hautes Côtes de Nuits.
- Village: wijn uit één dorp, zoals Gevrey-Chambertin, Meursault of Pouilly-Fuissé. Er zijn 44 appellations op dit niveau.
- Premier cru: een aangewezen wijngaard binnen een dorpsappellation. Op het etiket staan de naam van het dorp en van de wijngaard, bijvoorbeeld Meursault 1er Cru Les Charmes.
- Grand cru: de top, met 33 appellations die samen maar ongeveer 1 procent van de productie vormen. Op het etiket staat alleen de naam van de wijngaard, zoals Chambertin, Corton-Charlemagne of Montrachet. Op Chablis Grand Cru na liggen alle grand crus in de Côte d’Or.
De afzonderlijke wijngaarden heten in Bourgogne climats: kavels met een eigen naam, bodem en ligging, vaak al eeuwen zo afgebakend. Sinds 2015 staan de climats van de Côte de Nuits en de Côte de Beaune op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
De deelgebieden en hun dorpen
Chablis en Grand Auxerrois
Het noordelijkste deel, bekend van frisse chardonnay in een strakke, mineralige stijl. Meer daarover lees je bij Chablis. Rond Auxerre liggen ook Irancy, voor rode wijn, en Saint-Bris.
Côte de Nuits
Van Marsannay bij Dijon tot net voorbij Nuits-Saint-Georges. Hier liggen de grote rode namen: Gevrey-Chambertin, Morey-Saint-Denis, Chambolle-Musigny, Vougeot, Vosne-Romanée en Nuits-Saint-Georges.
Côte de Beaune
Rond de stad Beaune. Bekend van rode wijn uit Pommard en Volnay, maar vooral van de grote witte wijnen uit Meursault, Puligny-Montrachet en Chassagne-Montrachet. Elk jaar in november houden de Hospices de Beaune hier hun beroemde wijnveiling, een traditie die teruggaat tot 1859.
Côte Chalonnaise
Minder bekend en daardoor vaak goede waar voor je geld: rood en wit uit Mercurey, Givry en Rully, witte wijn uit Montagny en aligoté uit Bouzeron.
Mâconnais
Het zuidelijkste deel en het land van toegankelijke chardonnay: Mâcon-Villages, Saint-Véran, Viré-Clessé en de bekendste, Pouilly-Fuissé.
Hoe smaakt Bourgogne?
Rode Bourgogne is lichter van kleur en structuur dan bijvoorbeeld een Bordeaux. Verwacht rood fruit zoals kers en framboos, met bij rijping tonen van bosgrond, paddenstoel en kruiden. De zuren zijn fris, de tannine fijn.
Witte Bourgogne loopt uiteen van strak en citrusachtig, zoals Chablis en Mâcon, tot vol en romig met tonen van noten en boter, vaak door rijping op eikenhout, zoals bij Meursault. Crémant de Bourgogne, sinds 1975 een eigen appellation, is mousserende wijn volgens de traditionele methode en een betaalbaar alternatief voor champagne.
Bewaren en schenken
Door vorst, hagel en regen verschillen de jaargangen hier sterk. Een eenvoudige Bourgogne rouge of blanc drink je binnen een paar jaar. Een goede village-wijn kan vaak vijf tot tien jaar mee, premiers en grands crus vaak nog langer. Schenk rood niet te warm: de Bourgondische wijnkoepel BIVB adviseert 16 tot 17 °C. Een ruim bolglas, zoals een bourgogneglas van Spiegelau, laat de geur van pinot noir het best tot zijn recht komen.
Wat kost een goede Bourgogne?
Een ruwe prijsindicatie in Nederland:
- Ongeveer €10-15: Mâcon-Villages, Bourgogne Aligoté en Crémant de Bourgogne
- Ongeveer €15-25: Bourgogne rouge en blanc van een goede producent, wijnen uit de Côte Chalonnaise
- Ongeveer €25-50: village-wijnen uit de Côte d’Or, Pouilly-Fuissé, Chablis Premier Cru
- Ongeveer €40-100: premiers crus uit de Côte d’Or
- Vanaf €100: grands crus, met uitschieters tot ver in de duizenden euro’s
Bij de supermarkt en de slijter zit er af en toe een mooie Bourgogne in de aanbieding. Houd daarvoor de wijnaanbiedingen in de gaten.
Wat eet je bij Bourgogne?
Rode Bourgogne past bij boeuf bourguignon, coq au vin, eend, gevogelte, paddenstoelen en zachte kazen zoals Époisses.
Bij witte Bourgogne kies je op stijl. Chablis is klassiek bij oesters en schaaldieren, een rijke Meursault bij kreeft, gevogelte in roomsaus of vis met beurre blanc, en een Mâcon bij salades, quiche of geitenkaas. Met aligoté en een scheutje crème de cassis maak je een kir, het klassieke aperitief uit Dijon.
Wijnen uit Frankrijk in onze shop
Veelgestelde vragen over Bourgogne
Welke druif zit er in rode Bourgogne?
Bijna altijd alleen pinot noir. Alleen in een paar regionale appellations, zoals Coteaux Bourguignons, mag ook gamay meedoen.
Wat is het verschil tussen premier cru en grand cru?
Een premier cru is een aangewezen wijngaard binnen een dorp, met de dorpsnaam op het etiket. Een grand cru is de hoogste klasse en heeft een eigen appellation, met alleen de naam van de wijngaard op het etiket.
Hoort Chablis bij Bourgogne?
Ja. Chablis is het noordelijkste deel van Bourgogne. Er wordt alleen witte wijn van chardonnay gemaakt.