Brunello di Montalcino is voor veel wijnliefhebbers het hoogtepunt van Toscane. De wijn komt uit de heuvels rond het middeleeuwse stadje Montalcino, ten zuiden van Siena, en wordt alleen van sangiovese gemaakt. Geen blend, geen internationale druiven: alleen deze ene druif, die hier krachtiger en dieper wordt dan bijna overal elders. Daar komt een lange rijping bij, want een Brunello mag pas in het vijfde jaar na de oogst in de winkel liggen.
Op deze pagina lees je hoe Brunello is ontstaan, welke regels er gelden, waarin het verschil met Rosso di Montalcino zit, hoe de verschillende hoeken van Montalcino smaken, wat een goede fles kost en wat je erbij eet. Onderaan vind je de Brunello uit onze shop en alle artikelen over wijnen uit dit gebied.
Brunello di Montalcino in het kort
- Land en regio: Italië, Toscane, provincie Siena, rond het stadje Montalcino
- Druif: 100% sangiovese, hier van oudsher brunello genoemd
- Status: DOC sinds 1966, DOCG sinds 1980
- Bekende appellations: Brunello di Montalcino (ook als Riserva) en Rosso di Montalcino
- Rijping: minstens twee jaar op hout, op de markt vanaf 1 januari van het vijfde jaar na de oogst (Riserva: het zesde jaar)
- Schenktemperatuur: 16 tot 18 graden, liefst in een groot glas en een uur van tevoren openen of karafferen
Waar ligt Brunello di Montalcino?
Montalcino ligt op een heuvel van ruim 500 meter hoog, zo’n 40 kilometer ten zuiden van Siena. De wijngaarden liggen in een kring rondom het stadje, tussen de rivieren de Orcia, de Asso en de Ombrone. In het zuidoosten rijst de Monte Amiata op, een uitgedoofde vulkaan van ruim 1.700 meter die zijn eigen weer maakt en koele nachten brengt. De appellation omvat het grondgebied van de oude gemeente Montalcino.
gedeeltelijk binnen de appellation
Hoe Brunello beroemd werd
In de negentiende eeuw maakten de meeste wijnboeren in Montalcino vooral zoete witte wijn. De familie Santi, later Biondi-Santi, ging een andere kant op en koos voor rode wijn van sangiovese die lang kon rijpen. Ferruccio Biondi-Santi gaf de wijn eind negentiende eeuw de naam Brunello. Lange tijd bleef het een wijn van een handvol producenten: in de jaren zestig waren het er maar een stuk of elf, met samen zo’n 60 hectare wijngaard.
Daarna ging het snel. In 1966 werd Brunello di Montalcino een DOC, en in 1980 was het een van de eerste Italiaanse wijnen met de hoogste status, DOCG. Vandaag zijn er meer dan 250 producenten en ruim 2.000 hectare Brunello-wijngaard. Lees ook ons artikel over sangiovese, de druif achter Chianti, Brunello en de Super Tuscans.
De regels: Brunello, Riserva en Rosso di Montalcino
Een Brunello di Montalcino is altijd 100% sangiovese uit de eigen zone. De wijn rijpt minstens twee jaar op houten vaten en daarna nog een paar maanden op fles. Hij mag pas vanaf 1 januari van het vijfde jaar na de oogst verkocht worden: een Brunello van de oogst 2021 komt dus pas in 2026 op de markt. Een Riserva rijpt een jaar langer en komt in het zesde jaar uit. Die maken producenten meestal alleen van hun beste percelen of in de beste jaren.
Niet elke druif uit Montalcino wordt Brunello. Veel huizen maken ook een Rosso di Montalcino, een aparte appellation voor jongere wijn van dezelfde druif. Die mag na ongeveer een jaar al verkocht worden en hoeft niet op hout te rijpen. Rosso is soepeler, fruitiger en vroeg drinkbaar: een prima manier om een producent te leren kennen zonder de prijs van een Brunello te betalen. In zwakkere jaren gaat er bovendien meer van de oogst naar de Rosso, zodat de Brunello op niveau blijft.
Noord en zuid: de hoeken van Montalcino
Officiële deelgebieden heeft Brunello niet, maar wie veel Brunello drinkt, proeft wel verschil tussen de kanten van de heuvel. Het noorden is koeler, het zuiden warmer. Ook de hoogte telt: hogere wijngaarden geven frissere wijnen.
- Het noorden (rond Montosoli): koeler, met kalkrijke galestro-bodems. Fijne, geurige Brunello met verfijnde tannines.
- Het centrum en Le Croce: hoge wijngaarden vlak onder het stadje, waar ook Biondi-Santi ligt. Klassieke, strakke Brunello die lang kan rijpen.
- Het zuiden (Sant’Angelo in Colle, Castelnuovo dell’Abate): warmer en zonniger, met invloed van de Monte Amiata. Krachtiger, vollere wijnen met meer rijp fruit.
Ook de stijl van de maker telt. Traditionele producenten laten de wijn rijpen in grote vaten van Slavonisch eiken, wat een helder, wat strenger beeld geeft van de sangiovese. Moderne producenten gebruiken vaker kleine Franse barriques, waardoor de wijn ronder wordt, met meer tonen van vanille en specerijen. Veel huizen zitten er tegenwoordig ergens tussenin.
Hoe smaakt Brunello en hoe lang kun je hem bewaren?
Een jonge Brunello ruikt naar donkere kersen, pruimen, viooltjes en een beetje leer of tabak. In de mond is hij stevig, met flink wat tannine en frisse zuren: dat zijn de zuren van sangiovese, die de wijn levendig houden. Na tien jaar of meer verschuift het fruit naar gedroogde kersen, met tonen van paddenstoelen, thee, bosgrond en truffel.
Een gewone Brunello is bij het uitkomen al drinkbaar, maar wordt vaak nog mooier als je hem vijf tot tien jaar laat liggen. Goede Riserva’s van topproducenten kunnen tientallen jaren mee. De jaargangen verschillen sterk: in warme jaren is de wijn rijper en toegankelijker, in koelere jaren strakker en geschikter om lang te bewaren. Open een jonge Brunello een uur van tevoren of giet hem in een karaf.
Wat kost een goede Brunello di Montalcino?
- Rosso di Montalcino: vaak tussen 15 en 25 euro. De voordeligste kennismaking met Montalcino.
- Instap-Brunello: rond de 30 tot 40 euro. Onder de 25 euro is een Brunello zeldzaam.
- Brunello van bekende huizen: 40 tot 70 euro.
- Riserva, single vineyards en cultnamen: vanaf zo’n 70 euro, voor de bekendste namen ruim boven de 150 euro.
Brunello is zelden in de supermarktaanbiedingen te vinden, maar houd voor Toscaanse wijn wel onze wijnaanbiedingen in de gaten.
Wat eet je bij Brunello di Montalcino?
Brunello vraagt om stevig, smaakvol eten. Denk aan de Toscaanse klassiekers: een bistecca alla fiorentina, gestoofd wild zoals everzwijn of hert, ossobuco of een stoofpot van rundvlees. Pasta met een ragù van wild of met truffel en risotto met paddenstoelen passen ook goed, net als harde, gerijpte kaas zoals pecorino. Een Rosso di Montalcino is lichter en past ook bij pizza, lasagne of een gewone doordeweekse pasta met tomatensaus.
Wijnen uit Italië in onze shop
Artikelen over Brunello di Montalcino
Veelgestelde vragen over Brunello di Montalcino
Wat is het verschil tussen Brunello en Rosso di Montalcino?
Beide zijn 100% sangiovese uit Montalcino. Brunello rijpt minstens vijf jaar (waarvan twee op hout) voordat hij verkocht mag worden en is krachtiger en langer houdbaar. Rosso di Montalcino komt na ongeveer een jaar uit, hoeft niet op hout en is soepeler en goedkoper.
Is Brunello hetzelfde als Chianti?
Nee. Beide komen uit Toscane en draaien om sangiovese, maar Chianti mag gemengd worden met andere druiven en komt uit een veel groter gebied. Brunello is altijd 100% sangiovese uit één gemeente en rijpt veel langer.
Hoe lang kan ik een Brunello bewaren?
Een gewone Brunello is meestal op zijn best tussen de vijf en vijftien jaar na de oogst. Een goede Riserva kan nog veel langer. Bewaar de fles liggend, koel en donker.
Moet je Brunello karafferen?
Bij een jonge Brunello helpt het: een uur in de karaf maakt de tannines zachter en het fruit opener. Een oude Brunello schenk je voorzichtig over om het depot achter te laten, en drink je vrij snel na het openen.